Όταν το λάθος μοιάζει μεγαλύτερο απ' όσο είναι
Πόσες φορές έχουμε κάνει ένα μικρό λάθος και το έχουμε σκεφτεί για ώρες; Μια απάντηση σε ένα διαγώνισμα, μια λέξη που είπαμε διαφορετικά απ' ό,τι θέλαμε ή κάτι που δεν έγινε ακριβώς όπως το είχαμε φανταστεί. Για κάποιους, αυτά περνούν γρήγορα. Για άλλους, όμως, μπορούν να προκαλέσουν υπερβολικό άγχος.
Η τελειομανία δεν φαίνεται πάντα. Κάποιος μπορεί να δείχνει οργανωμένος, υπεύθυνος και επιμελής, ενώ μέσα του φοβάται συνεχώς μήπως κάνει κάτι λάθος.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο κομμάτι της: δεν φοβάσαι μόνο το λάθος. Φοβάσαι τι μπορεί να σημαίνει αυτό το λάθος για εσένα.
Όταν το «τέλειο» γίνεται απαίτηση
Το να θέλουμε να κάνουμε κάτι καλά δεν είναι κακό. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το «θέλω να κάνω το καλύτερο που μπορώ» γίνεται «πρέπει να το κάνω τέλεια».
Τότε ένας πολύ καλός βαθμός μπορεί να μην είναι αρκετός επειδή χάσαμε λίγες μονάδες. Μια ολοκληρωμένη εργασία μπορεί να μας αφήνει να σκεφτόμαστε μόνο τι θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει καλύτερα.
Έτσι, η προσπάθεια για βελτίωση μπορεί να μετατραπεί σε φόβο αποτυχίας.
Όταν ένα μικρό λάθος γίνεται τεράστιο
Η τελειομανία μπορεί να κάνει ένα μικρό λάθος να μοιάζει τεράστιο. Μπορεί να ξέρουμε λογικά ότι δεν είναι κάτι σημαντικό, αλλά να συνεχίζουμε να το σκεφτόμαστε.
«Γιατί το είπα έτσι;»
«Κι αν το πρόσεξαν;»
«Γιατί δεν το έκανα καλύτερα;»
Και κάπως έτσι, ένα μικρό λάθος καταλαμβάνει πολύ περισσότερο χώρο στο μυαλό μας απ' όσο πραγματικά του αξίζει.
Η τελειομανία στην εφηβεία
Στην εφηβεία υπάρχουν ήδη πολλές προσδοκίες. Βαθμοί, σχολείο, εξετάσεις, δραστηριότητες, φίλοι, οικογένεια και παράλληλα η προσπάθεια να καταλάβουμε ποιοι είμαστε.
Μέσα σε όλα αυτά, είναι εύκολο να νιώσουμε ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουμε την αξία μας.
Να είμαστε καλοί μαθητές, καλοί φίλοι, δημιουργικοί, κοινωνικοί και επιτυχημένοι.
Όμως δεν είμαστε μια λίστα επιτευγμάτων.
Δεν γίνεται να είμαστε πάντα σωστοί. Δεν γίνεται να παίρνουμε πάντα την καλύτερη απόφαση. Και σίγουρα δεν γίνεται να μην κάνουμε ποτέ λάθη.
Το λάθος δεν καθορίζει την αξία μας
Ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τα λάθη.
Ένα λάθος δεν σημαίνει ότι είμαστε αποτυχημένοι, λιγότερο έξυπνοι ή λιγότερο ικανοί. Σημαίνει απλώς ότι κάτι δεν πήγε όπως θα θέλαμε.
Το να κάνεις ένα λάθος δεν ακυρώνει όλα όσα έχεις καταφέρει.
Και ίσως χρειάζεται να μάθουμε να μιλάμε στον εαυτό μας όπως θα μιλούσαμε σε έναν φίλο που έκανε το ίδιο λάθος.
Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι
Δεν είναι εύκολο να αφήσουμε πίσω την τελειομανία, ειδικά όταν έχουμε συνηθίσει να αγχωνόμαστε ακόμη και για μικρά πράγματα.
Μπορούμε όμως να ξεκινήσουμε από κάτι απλό: να αποδεχτούμε ότι δεν χρειάζεται όλα να γίνονται τέλεια.
Μπορούμε να παραδώσουμε μια εργασία χωρίς να την ελέγξουμε δέκα φορές. Να πούμε κάτι χωρίς να αναλύσουμε αργότερα κάθε λέξη μας. Να κάνουμε μια επιλογή χωρίς να ψάχνουμε συνεχώς αν υπήρχε κάποια καλύτερη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι σταματάμε να προσπαθούμε.
Σημαίνει ότι σταματάμε να τιμωρούμε τον εαυτό μας επειδή δεν είναι τέλειος.
Ίσως τελικά η πρόοδος δεν είναι να φτάσουμε στο σημείο όπου δεν κάνουμε κανένα λάθος. Ίσως είναι να φτάσουμε στο σημείο όπου, όταν κάνουμε ένα λάθος, μπορούμε να πούμε:
«Έκανα ένα λάθος. Και είναι εντάξει. Συνεχίζω.»