Ξαφνικά, συμπεριφορές που για χρόνια θεωρούνταν προσωπικά ελαττώματα αποκτούν μια διαφορετική ερμηνεία. Για κάποιους είναι ανακούφιση. Για άλλους, σοκ. Και για πολλούς, και τα δύο μαζί.
Όμως τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν για πρώτη φορά στη θέση τους.
Γράφει η Δανάη Δεληπάλα, Μαθήτρια Α' Λυκείου
Η στιγμή της διάγνωσης
Για πολλούς ενήλικες, η διάγνωση της ΔΕΠ-Υ δεν έρχεται στην παιδική ηλικία, αλλά δεκαετίες αργότερα,συχνά μετά από χρόνια δυσκολιών στην εργασία, στις σχέσεις ή στην καθημερινή οργάνωση.
Η στιγμή της διάγνωσης δεν είναι απλώς μια «πληροφορία». Είναι μια ανατροπή. Ξαφνικά, συμπεριφορές που για χρόνια θεωρούνταν προσωπικά ελαττώματα αποκτούν μια διαφορετική ερμηνεία.
Για κάποιους είναι ανακούφιση. Για άλλους, σοκ. Και για πολλούς, και τα δύο μαζί.
«Δεν ήμουν τεμπέλης τελικά»
Για χρόνια, πολλοί ενήλικες με αδιάγνωστη ΔΕΠΥ μεγαλώνουν με ίδιες επαναλαμβανόμενες φράσεις: «Δεν προσπαθείς αρκετά», «είσαι ανοργάνωτος», «έχεις δυνατότητες αλλά δεν τις αξιοποιείς».
Με τον καιρό, αυτές οι εξωτερικές παρατηρήσεις γίνονται εσωτερική φωνή. Η διάγνωση έρχεται να αλλάξει αυτή την αφήγηση. Δεν ακυρώνει τις δυσκολίες ούτε τη σημασία της προσπάθειας. Αλλά προσφέρει ένα νέο πλαίσιο κατανόησης, ότι οι δυσκολίες αυτές δεν ήταν θέμα χαρακτήρα ή θέλησης, αλλά διαφορετικού τρόπου λειτουργίας του εγκεφάλου.
Το πένθος για τα χρόνια που «χάθηκαν»
Μετά το πρώτο κύμα ανακούφισης, αρκετοί ενήλικες περιγράφουν μια πιο σύνθετη συναισθηματική φάση.
Όχι όλοι, αλλά πολλοί.
Ένα είδος πένθους για το παρελθόν, για τις σπουδές, τις σχέσεις ή τις ευκαιρίες που θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά αν η διάγνωση είχε γίνει νωρίτερα.Μαζί με αυτό μπορεί να εμφανιστεί θυμός, λύπη ή ερωτήματα χωρίς απάντηση. Αυτή η φάση, όσο δύσκολη κι αν είναι, συχνά αποτελεί μέρος της διαδικασίας αποδοχής.
Η ανακούφιση της εξήγησης
Παράλληλα με τα δύσκολα συναισθήματα, υπάρχει και κάτι βαθιά ανακουφιστικό.
Συμπεριφορές που για χρόνια έμοιαζαν "ανεξήγητες" αποκτούν επιτέλους πλαίσιο. Η αναβλητικότητα, η δυσκολία στην οργάνωση, η υπερευαισθησία ή η συναισθηματική υπερφόρτιση δεν είναι πλέον τυχαία ή "αδυναμία χαρακτήρα".Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η αλλαγή οπτικής είναι το πρώτο βήμα προς μια πιο ήπια σχέση με τον εαυτό τους.
Τι λέει η επιστήμη
Η ΔΕΠ-Υ στους ενήλικες συχνά παραμένει αδιάγνωστη για χρόνια. Διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό των περιπτώσεων δεν αναγνωρίζεται στην παιδική ηλικία, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι λιγότερο εμφανή.
Επιπλέον, είναι συχνό η ΔΕΠ-Υ να συνυπάρχει με άλλες καταστάσεις όπως άγχος ή κατάθλιψη, κάτι που μπορεί να καθυστερήσει ακόμη περισσότερο τη διάγνωση. Πολλοί ενήλικες φτάνουν τελικά στη διάγνωση όχι λόγω ενός μόνο γεγονότος, αλλά μετά από χρόνια συσσωρευμένης δυσκολίας στην εργασία, στην καθημερινότητα ή στις σχέσεις.
Τι αλλάζει;
Η διάγνωση δεν λύνει αυτόματα τις δυσκολίες. Δεν αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος. Αλλά αλλάζει τον τρόπο που κάποιος καταλαβαίνει τον εαυτό του.Και αυτή η αλλαγή κατανόησης μπορεί να γίνει το σημείο εκκίνησης για στρατηγικές υποστήριξης, προσαρμογές στην καθημερινότητα και, κυρίως, μια πιο ήπια και ρεαλιστική σχέση με τις ίδιες τις δυσκολίες.
Η διάγνωση στα 35 δεν είναι «αργά». Είναι απλώς το σημείο στο οποίο η εξήγηση συναντά την εμπειρία.
Και για πολλούς ανθρώπους, αυτή η συνάντηση είναι αρκετή για να ξαναγραφτεί ο τρόπος που βλέπουν τη ζωή τους.
Μάθε για τη ΔΕΠ-Υ
Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής ή/και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) είναι ένα σύνδρομο που αναφέρεται σε άτομα, που αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες με την προσήλωση της προσοχής τους σε μία δραστηριότητα ενώ ενδέχεται, παράλληλα, να εμφανίζουν σωματική υπερδραστηριότητα. Ειδικότερα τα άτομα με ΔΕΠ-Υ χαρακτηρίζονται από απροσεξία, αδεξιότητα, δυσκολίες στην αφοσίωση στις σχολικές υποχρεώσεις ή τη συμμόρφωση σε υποδείξεις. Η διαταραχή μεταφράζεται ως ανικανότητα ρύθμισης της συμπεριφοράς. Συχνά, σχετίζεται με αρνητικές επιδόσεις στο σχολείο, καθυστέρηση (ελλείμματα) στη μάθηση και στην επικοινωνία.
Διάβασε το άρθρο για τη ΔΕΠΥ στον Οδηγό διαταραχών του NOESI.GR.