Την υλοποίηση του σπουδαίου αυτού έργου ανέλαβε το NOESI.GR («Η Νόηση στο διαδίκτυο»), μετά από ανάθεση της Επιτροπής Προστασίας Ατόμων με Νοητική Αναπηρία της Κύπρου.
Για όλους εμάς που εργαστήκαμε σε αυτό το Έργο, η προσβασιμότητα δεν εξαντλείται στις φυσικές υποδομές — όπως οι ράμπες ή οι ανελκυστήρες — αλλά ολοκληρώνεται στο εξίσου θεμελιώδες δικαίωμα της ισότιμης πρόσβασης στην πληροφορία.
Η διαμόρφωση ενός «Κειμένου για Όλους» τέτοιου βεληνεκούς είναι ένα ταξίδι με πολύτιμους συνταξιδιώτες τα ίδια τα άτομα με νοητική αναπηρία, τα νευροδιαφορετικά άτομα, καθώς και όσους αντιμετωπίζουν γνωστικούς ή γλωσσικούς φραγμούς.
Η πληροφορία είναι δύναμη. Οφείλουμε να τη θεωρούμε ως έναν «οδικό χάρτη» για όλα τα υπόλοιπα ανθρώπινα δικαιώματα. Επομένως, η πρόσβαση σε αυτή αποτελεί την ειδοποιό διαφορά μεταξύ του παθητικού «υπηκόου» και του ενεργού, αυτόνομου «πολίτη».
Υλοποίηση: «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς»
Το έργο υλοποιήθηκε με την υιοθέτηση του Ευρωπαϊκού Προτύπου για τη μετατροπή κειμένων για εύκολη ανάγνωση του Inclusion Europe, ενώ παράλληλα ακολουθήθηκαν πιστά οι διεθνείς οδηγίες της Υπηρεσίας Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Publications Office of the European Union).
Παράλληλα, ενσωματώθηκαν στο Έργο σημαντικές καινοτομίες:
- Δημιουργία custom εικόνων και συμβόλων: Ένα μοντέλο παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης (Generative AI) εκπαιδεύτηκε ειδικά από την ομάδα του NOESI.GR, ώστε να παράγει συμπεριληπτικές, ρεαλιστικές εικόνες με ενιαία οπτική ταυτότητα.
- Καθολική Προσβασιμότητα: Στο σύνολο του οπτικού υλικού που δημιουργήθηκε έχουν ενσωματωθεί εναλλακτικές περιγραφές κειμένου (alt text), διασφαλίζοντας την πρόσβαση και σε άτομα με οπτική αναπηρία που χρησιμοποιούν αναγνώστες οθόνης (screen readers).
- Πιστοποίηση από τους ίδιους τους χρήστες: Η τελική έκδοση αποτελεί προϊόν ευρείας συλλογικής εργασίας. Υποβλήθηκε σε ενδελεχή πιλοτική δοκιμή και αξιολόγηση από 54 άτομα με νοητική αναπηρία και άτομα στο φάσμα του αυτισμού, με την πολύτιμη συνδρομή 6 εξειδικευμένων φορέων σε Κύπρο και Ελλάδα. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίστηκε η βέλτιστη δυνατή κατανόηση του περιεχομένου, δικαιώνοντας τη θεμελιώδη αρχή: «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς».
Το NOESI.GR αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει θερμά όλους όσους συνεργάστηκαν για την επιτυχία αυτού του έργου. Ειδικότερα, ευχαριστούμε το «Ίδρυμα Χρίστου Στέλιου Ιωάννου» και το «Β’ Πρότυπο Κέντρο Παρέμβασης Ενηλίκων Λευκωσίας» του «Παγκύπριου Συνδέσμου για Άτομα με Αυτισμό» στην Κύπρο, καθώς και το «Πέταγμα», την «Εστία», το «Μαργαρίτα» και το Ίδρυμα «Θεοτόκος» στην Ελλάδα. Η συνδρομή τους ήταν καθοριστική για την αξιολόγηση του κειμένου από άτομα με νοητική αναπηρία και ΔΑΦ. Επίσης, θέλουμε να συγχαρούμε την Επιτροπή Προστασίας Ατόμων με Νοητική Αναπηρία (Ε.Π.Α.Ν.Α.) για την άψογη συνεργασία και να ευχαριστήσουμε για την υποστήριξη και καθοδήγησή τους ιδιαιτέρως την Μαρίνα Παγιάτσου, την Μαρία Γεωργίου και τη Στάλω Διομήδους.
Δες και κατέβασε το υλικό
Θα βρεις το «Κείμενο για Όλους» για την Αναθεωρημένη Εθνική Στρατηγική και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης της Κύπρου για την Αναπηρία στους παρακάτω συνδέσμους:
- Πρωτότυπο αρχείο μεγάλου μεγέθους (PDF, 150MΒ) – Για ανάγνωση με τη μέγιστη δυνατή ανάλυση εικόνων (Full HD).
- Αρχείο μικρού μεγέθους (PDF, 2ΜΒ) – Ιδανικό για γρήγορη διακίνηση και ηλεκτρονική αλληλογραφία.
- Πρωτότυπο κρατικό έγγραφο – Το επίσημο κείμενο από το οποίο πραγματοποιήθηκε η μετατροπή.
Η υλοποίηση και επιστημονική επιμέλεια του «Κειμένου για Όλους» της Αναθεωρημένης Εθνικής Στρατηγικής και του Εθνικού Σχεδίου Δράσης της Κυπριακής Δημοκρατίας για την Αναπηρία (2024-2028) έγινε από το NOESI.GR. Σε έντυπες και ηλεκτρονικές αναδημοσιεύσεις παρακαλούμε να αναφέρεται ο δημιουργός του έργου ως "NOESI.GR - Η Νόηση στο διαδίκτυο".
Eπόμενο βήμα: Περισσότερη προσβασιμότητα στην πράξη
Ελπίζουμε ότι το έργο αυτό θα αποτελέσει ένα ισχυρό εφαλτήριο γνώσης για τη δημιουργία περισσότερων «Κειμένων για Όλους».
Το επόμενο διάστημα θα αναζητήσουμε συνεργάτες που υλοποιούν ευρωπαϊκά ή άλλα προγράμματα, προκειμένου –στο πλαίσιο των χρηματοδοτούμενων δράσεων διάχυσης των έργων τους– να μεταβιβάσουμε την τεχνογνωσία μας και να δημιουργήσουμε μια θερμοκοιτίδα παραγωγής εγγράφων Easy-to-Read στην ελληνική γλώσσα, καλύπτοντας όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας των πολιτών. Στην προσπάθεια αυτή, επιδιώκουμε σταθερά να εντάξουμε στην ομάδα αρχισυνταξίας άτομα με αναπηρία ή νευροδιαφορετικά άτομα ως άμεσους συνεργάτες.
Παραμένουμε στη διάθεση κάθε φορέα που επιθυμεί να προσαρμόσει τα κείμενά του στο ευρωπαϊκό πρότυπο «Κείμενο για Όλους» ή επιθυμεί να αναπτύξει εσωτερικές (in-house) δεξιότητες για τη σύνταξη προσβάσιμων εγγράφων που αφορούν δικαιώματα, οδηγίες και υπηρεσίες.
Με εκτίμηση,
Η Ομάδα Έργου "Easy-to-Read" του NOESI.GR
Χαιρετισμός της Υφυπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας στη συνέντευξη Τύπου για την παρουσίαση της Εθνικής Στρατηγικής για την Αναπηρία σε μορφή «Κείμενο για Όλους» (Easy-to-Read)
Την πρώτη επίσημη παρουσίαση της μετατροπής της Αναθεωρημένης Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για την Αναπηρία 2024-2028 σε μορφή «Κείμενο για Όλους» (Easy to Read) πραγματοποίησαν την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, σε δημοσιογραφική διάσκεψη, το Τμήμα Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες και η Επιτροπή Προστασίας Ατόμων με Νοητική Αναπηρία (ΕΠΑΝΑ), με την Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας, Κλέα Χατζηστεφάνου Παπαέλληνα, να εκφράζει την προσδοκία ότι η πρωτοβουλία θα αποτελέσει την αφετηρία για την ευρύτερη ενσωμάτωση της μορφής αυτής σε δημόσια έγγραφα, πολιτικές και υπηρεσίες του κράτους.
Με ιδιαίτερη χαρά βρίσκομαι σήμερα μαζί σας για την παρουσίαση ενός έργου που έχει ουσιαστική σημασία για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και, ειδικότερα, για τη διασφάλιση του δικαιώματός τους στην πρόσβαση στην πληροφορία. Θα ήθελα να συγχαρώ το ΤΚΕΕΑ, την ΕΠΑΝΑ, το NOESI.GR, καθώς και όλους τους φορείς, επαγγελματίες και κυρίως τα ίδια τα άτομα με αναπηρία που συνέβαλαν στην υλοποίηση αυτού του σημαντικού έργου.
Η Αναθεωρημένη Εθνική Στρατηγική και το Σχέδιο Δράσης για την Αναπηρία αποτελεί το βασικό πλαίσιο πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία κατά την περίοδο 2024-2028. Καθορίζει τις προτεραιότητες και τις δράσεις του κράτους σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως η εκπαίδευση, η απασχόληση, η ανεξάρτητη διαβίωση, η προσβασιμότητα, η υγεία και η κοινωνική συμμετοχή, με στόχο την πλήρη εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών (HE) για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες.
Η μετατροπή της Στρατηγικής σε μορφή «Κείμενο για Όλους» (Easy-to-Read) αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, μέσω του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες (TKEEA). Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΤΚΕΑΑ, και υλοποιήθηκε με την επιστημονική επιμέλεια και καθοδήγηση του εξειδικευμένου οργανισμού NOESI.GR, σε συνεργασία με την Επιτροπή Προστασίας Ατόμων με Νοητική Αναπηρία (ΕΠΑΝΑ), με στόχο να καταστεί το περιεχόμενό της προσβάσιμο και κατανοητό σε άτομα με νοητική αναπηρία και κάθε πολίτη που αντιμετωπίζει γλωσσικούς ή γνωστικούς φραγμούς.
Συχνά, όταν μιλάμε για προσβασιμότητα, επικεντρωνόμαστε στις υποδομές και στην άρση των φυσικών εμποδίων. Η προσβασιμότητα όμως έχει και μια εξίσου σημαντική διάσταση: την πρόσβαση στην πληροφορία. Χωρίς κατανοητή και προσβάσιμη πληροφόρηση δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συμμετοχή στην κοινωνική, πολιτική και δημόσια ζωή.
Το έργο που παρουσιάζουμε σήμερα βασίστηκε σε αναγνωρισμένα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα και, το σημαντικότερο, διαμορφώθηκε με την ενεργό συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με νοητική αναπηρία. Πενήντα τέσσερα άτομα με νοητική αναπηρία και άτομα στο φάσμα του αυτισμού συμμετείχαν στην αξιολόγηση και πιλοτική δοκιμή του κειμένου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος.
Η προσέγγιση αυτή αποτυπώνει στην πράξη την αρχή «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς», η οποία αποτελεί παγκόσμιο σύνθημα του αναπηρικού κινήματος, ικανοποιώντας και τις αρχές της Σύμβασης των HE για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες για ενεργή εμπλοκή των ίδιων των ατόμων με αναπηρίες στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και διαμόρφωσης πολιτικών για την αναπηρία.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι η έκδοση αυτή δεν απευθύνεται μόνο σε άτομα με νοητική αναπηρία. Απευθύνεται και σε άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, σε πολίτες που αντιμετωπίζουν γλωσσικούς ή γνωστικούς φραγμούς, καθώς και σε κάθε πολίτη που επιθυμεί να έχει πρόσβαση σε σαφή, απλή και κατανοητή πληροφόρηση.
Η σημερινή παρουσίαση δεν σηματοδοτεί το τέλος μιας προσπάθειας, αλλά την αρχή μιας νέας πορείας. Μιας πορείας που φιλοδοξούμε να οδηγήσει στην ευρύτερη αξιοποίηση της μορφής «Κείμενο για Όλους» σε δημόσια έγγραφα, πολιτικές, ενημερωτικό υλικό και υπηρεσίες του κράτους. Όπως αναφέρεται και στο σχετικό ενημερωτικό σημείωμα, το έργο αυτό μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για μια πιο συστηματική και θεσμική προσέγγιση της προσβασιμότητας της πληροφόρησης στην Κύπρο.
Η Κυπριακή Δημοκρατία παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην οικοδόμηση μιας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς, όπου η πληροφορία, η γνώση και τα δικαιώματα είναι προσβάσιμα σε όλους χωρίς εξαιρέσεις.
Σας ευχαριστώ
Κλέα Χατζηστεφάνου-Παπαέλληνα
Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας